حسن فراهانى
287
روزشمار تاريخ معاصر ايران ( فارسى )
چهارشنبه 25 مرداد 1300 / 17 اوت 1921 / 12 ذى الحجه 1339 * شكست نيروهاى امير مؤيد از نظاميان دولتى در جنگ نيروهاى دولتى و « امير مؤيد » 1 ، يكصد و پنجاه نفر از افراد « امير مؤيد » كه يكى از آنان پسر او بود ، اسير و تعدادى ديگر متوارى شدند در اين درگيرى از جمله هزار گوسفند به تصرف نيروهاى دولتى درآمد . 2 * عضويت ميرزا آقا خان همدانى در اداره بازرسى ژاندارمرى آقا ميرزا آقا خان همدانى به عضويت ادارهء بازرسى ژاندارمرى انتخاب گرديد . 3 [ تصوير ] امير مؤيد سوادكوهى * اعزام نيروهاى قزاق به تبريز رضا خان به مركز فرماندهى نيروى قزاق در قزوين دستور داد هزار و پانصد نفر از قزاقهاى مستقر در تنكابن را به تبريز اعزام نمايند . 4
--> ( 1 ) . اسماعيل خان باوند معروف به امير مؤيد سوادكوهى و امير تومان ، فرزند شعاع السلطنه كالسكهچىباشى دربار ناصر الدين شاه قاجار در سال 1261 ق / 1224 ش ، متولد شد و در رشتهى نظامى در دار الفنون تحصيل كرد و پس از آن به خدمت حكومت درآمد . به خاطر خدماتش ، دربار ناصر الدين شاه قاجار ، به فرمان شاه در 1302 ق ، نشان سرهنگى و رشته حمايل مخصوص دريافت كرد . در محرم 1326 ق به فرمان محمد على شاه از سوى وزارت جنگ حكم رياست قشون مازندران براى امير مؤيد صادر شد ، در ذيقعده همان سال به فرمان شاه مأموريت حفظ مرزهاى شمالى ايران را بر عهده گرفت . در جمادى الاول 1330 ق ، لقب « امير مؤيد » به او داده شد . در محرم 1333 به مجلس دوره سوم راه يافت و در مجلس رياست كميسيون نظام را بر عهده گرفت . در رمضان 1336 با دولت وثوق الدوله همگام با ديگر چهرههاى ملى درگير شد . نتيجهء اين درگيرى تبعيد امير مؤيد به كرمانشاه بود . پس از سقوط حكومت وثوق الدوله و رهايى از تبعيد به مازندران آمد و پس از كودتاى اسفند 1299 و به قدرت رسيدن رضا خان تحت الحفظ به تهران اعزام شد . اين در حالى بود كه سهم الممالك فرزند ارشد امير در مازندران رياست قشون را بر عهده داشت . سه فرزند امير مؤيد عباسخان ( سهم الممالك ) و سيف اللّه ( سرتيپ ) و اسد اللّه خان ( هژير سلطان ) در نبردهاى سخت با نيروهاى رضا خان در سال 1300 ش ، شكست خوردند و پس از تسليم ، دو برادر سهم الممالك و هژير سلطان به خدمت نظام در استرآباد درآمدند و سيف اللّه خان در كنار پدر در تهران بهسر مىبرد . پس از چندى دو برادر به تهران فراخوانده شدند و در بين راه در كلارك بهشهر به قتل رسيدند . امير مؤيد در تيرماه 1311 با خوف و رجاء زنده بود و سيف اللّه خان ميراثخوار پدر و برادران به يمن حمايت خاندان پهلوى و به دور از هياهوى سياسى و نظامى در آسودگى زيست » . ( اسناد امير مؤيد سوادكوهى ، ص 35 - 20 ؛ فصلنامه گيلان ما ، پاييز 1383 ، شم 16 ، ص 80 - 89 ) . ( 2 ) . روزنامه ايران ، 25 / 5 / 1300 ، ص 2 . ( 3 ) . همان . ( 4 ) . جنبش ميرزا كوچك خان بنابر گزارشهاى سفارت انگليس ، ص 28 .